BIÊN ĐỘ DAO ĐỘNG GIÁ LÀ GÌ ? CÔNG THỨC TÍNH

13/12/2023 (cập nhật lần cuối: 16/05/2025)

Biên độ dao động giá là khái niệm quan trọng, thường được các nhà giao dịch dùng để ước tính mức độ rủi ro khi đầu tư vào một tài sản cụ thể. Tuy nhiên vẫn nhiều người còn nhầm lẫn công thức và khái niệm của thuật ngữ này. Hãy cùng Gia Cát Lợi tìm hiểu chi tiết về định nghĩa và cách tính biên độ dao động giá ở bài viết dưới đây.

Biên độ dao động là gì?

Biên độ cho biết mức độ lớn nhất của sự thay đổi của một đại lượng nào đó so với giá trị trung bình hoặc giá trị tham chiếu của nó. Tuy nhiên, tùy vào từng lĩnh vực thì biên độ sẽ được hiểu theo nhiều khái niệm khác nhau.

• Biên độ trong tài chính là khoảng dao động của một giá trị tài sản như hàng hóa, cổ phiếu hoặc chứng khoán trong ngày giao dịch. Biên độ giá thường được đo bằng phần trăm (%) của giá tài sản được phép tăng hoặc giảm trong một phiên giao dịch. Biên độ dao động giá thường được áp dụng trong việc phân tích kỹ thuật phân tích đánh giá mức độ rủi ro và tiềm năng sinh lời của một tài sản để dẫn đến quyết định đầu tư đúng đắn.
• Biên độ trong vật lý là độ dịch chuyển lớn nhất của một vật dao động so với vị trí cân bằng của nó. Một dao động cơ có thể tuần hoàn hoặc không tuần hoàn. Nếu các khoảng thời gian khác nhau đưa vật quay trở về vị trí cũ theo hướng cũ thì gọi là dao động tuần hoàn. 

Tìm hiểu thêm:

• • Hiệu suất đầu tư
  • Học đầu tư hàng hóa cho người mới 

 

Công thức tính biên độ của dao động

Biên độ dao động không có một công thức chung cho tất cả các lĩnh vực. Thay vào đó, mỗi lĩnh vực sẽ có cách tính riêng. Cụ thể:

Trong vật lý

Phương trình dao động điều hòa đơn giản

 x = Acos(ωt + φ)

Trong đó:

• X là li độ dao động

• A là biên độ dao động, là độ lệch cực đại của vật so với vị trí cân bằng, do đó biên độ dao động luôn là số dương.

• ω tần số góc (đơn vị rad/s).
• t thời gian
• φ pha ban đầu

Phương trình dao động tổng hợp

 A = √(A₁² + A₂² + 2A₁A₂cosΔφ)

Trong đó:

• A₁, A₂ biên độ của hai dao động thành phần
• Δφ độ lệch pha giữa hai dao động

Chú ý: pha ban đầu φ có giá trị nằm trong khoảng từ -π tới π.

Cách bấm máy tính

Bước 1: Bấm phím menu, bấm phím điều hướng sang phải, bấm 2. Trên màn hình lúc này hiển thị chữ i.

Bước 2: Bấm phím shift, bấm phím menu, bấm phím điều hướng hướng xuống, bấm phím 2, bấm phím 2.

Bước 3: Bấm phím shift, bấm phím menu, bấm phím 2, bấm phím 2 (Nếu chúng ta nhập góc đo bằng độ thì bỏ qua bước này).

• Nhập dữ liệu:

A₁∠φ1+A₂∠φ2=A∠φ A₁∠φ1+A₂∠φ2=A∠φ

*Chú ý: Để có dấu ∠ ta bấm phím shift rồi bấm phím ENG

Cách xác định biên độ dao động giá trong tài chính

Biên độ dao động giá trong lĩnh vực tài chính thường được xác định dựa vào giá tham chiếu ( thường là giá đóng cửa của phiên giao dịch trước) bằng cách cộng hoặc trừ (+/-)  với giá tham chiếu một số tỷ lệ phần trăm nào đó.

Ví dụ: Trên sàn HNX, cổ phiếu A có giá tham chiếu ngày hôm nay là 55,000,000 VND. Biên độ dao động 10% là 5,500,000 VND. Vậy giá trần của cổ phiếu A (+10%) sẽ là 60,500,000VND còn giá sàn (-10%) là 49,500,000 VND.

Ý nghĩa của biên độ dao động giá

Dựa vào biên độ giá, nhà đầu tư có thể hạn chế các biến động giá quá mức hoặc đột ngột. Tức là khi biên độ dao động giá được quy định và công bố ra thì nhà đầu tư phải đặt ra giá giao dịch nằm trong khoảng giá cao nhất và giá thấp nhất như thông báo. Nếu mức giá đặt ra vượt qua khoảng giới hạn đó thì lệnh giao dịch sẽ không hợp lệ.

Bên cạnh đó, việc xác định biên độ dao động giá còn giúp các nhà đầu tư dễ dàng đánh giá, nắm rõ thị trường làm giảm thiểu rủi ro khi giao dịch. Đối với thị trường thì biên độ giá sẽ kích thích mở rộng quy mô và tăng được tính thanh khoản cho thị trường, cân bằng cung – cầu hàng hóa. Ngoài ra nó còn giúp ổn định được thị trường đầu tư dài lâu, ngăn chặn các hành vi thao túng thị trường.

Tìm hiểu thêm: Chu kỳ thị trường.

Quy định về biên độ giá

Quy định về biên độ giá được thiết lập để đảm bảo sự ổn định và minh bạch trên thị trường.

Đối với các giao dịch chứng khoán

Biên độ dao động giá chứng khoán thường được Sở Giao dịch chứng khoán đề xuất và cần được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp nhận trước khi công bố. Tuy nhiên, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng cần phải điều chỉnh biên độ dao động giá trong một số trường hợp cần thiết để ổn định thị trường

Ví dụ đối với ba sàn chứng khoán phổ biến hiện nay được quy định biên độ giá như sau:

Biên độ giá	HOSE	HNX	UpCOM
Cổ phiếu trong ngày	7%	10%	15%
Cổ phiếu mới niêm yết trong ngày đầu tiên hoặc được giao dịch trở lại sau khi bị tạm ngừng giao dịch trên 25 ngày	20%	30%	40%
Cổ phiếu trong ngày giao dịch không hưởng quyền để trả cổ tức hoặc thưởng bằng cổ phiếu quỹ cho cổ đông hiện hữu	20%	30%	40%

Đối với các giao dịch hàng hóa

Biên độ giá giao dịch hợp đồng kỳ hạn tiêu chuẩn hàng hóa tại Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) do Giám đốc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam quyết định. Nhà đầu tư có thể tham khảo tại quyết định số 481/QĐ/TGĐ-MXV ngày 15/5//2023 về việc thay đổi biên độ giá giao dịch hợp đồng kỳ hạn tiêu chuẩn hàng hóa tại sở giao dịch hàng hóa Việt Nam.

Mục đích việc quy định biên độ giá 

Việc quy định biên độ dao động giá có vai trò quan trọng đối với thị trường và cá nhân đầu tư:

• Khi thị trường xảy ra các vấn đề nghiêm trọng gây biến động lớn đến thị trường, thì biên độ giá sẽ là công cụ giúp thị trường hạn chế được đà giảm, ngăn cho thị trường bị sốc mạnh. Khi đã kiểm soát được các yếu tố cơ bản, thị trường sẽ trở nên ổn định và biên độ giá sẽ được điều chỉnh một cách phù hợp.
• Khi biên độ giá được điều chỉnh phù hợp thì tính thanh khoản của thị trường sẽ được tăng lên. Những tài sản có biên độ dao động giá cao sẽ kích thích các nhà đầu tư mua và bán tài sản, giúp cân bằng lại được cung – cầu của thị trường đầu tư, làm cho thị trường thu hút được nhiều nhà giao dịch và mở rộng được quy mô thị trường.
• Khi mà mức giá được giới hạn, thì tài sản sẽ ngăn chặn các hành vi thao túng, đảm bảo giá cả phản ánh đúng cung và cầu của thị trường, giữ được thị trường ổn định lâu dài.
• Các nhà đầu tư cũng có thể dựa vào biên độ giá để nghiên cứu thị trường một cách cụ thể và đưa quyết định chính xác hơn. Biên độ giá được quy định và kiểm soát giúp cho người tham gia giảm thiểu bớt rủi ro, tăng tính hiệu quả đầu tư và tạo tính công bằng cho các nhà giao dịch trong thị trường.

Các khái niệm khác liên quan đến biến động giá

Dưới đây là một số khái niệm liên quan đến biến động giá:

Giá trần

Giá trần là mức giá cao nhất mà một công ty hoặc cá nhân đầu tư được phép đặt lệnh mua/ bán trong một phiên giao dịch cụ thể. Giá trần được thiết lập như một giới hạn giá trên, không cho phép cổ phiếu hoặc tài sản có giá vượt quá mức đó trong một khoảng thời gian nhất định. Khi một cổ phiếu hoặc tài sản đạt đến giá trần, các giao dịch mua mới sẽ không thể thực hiện với giá cao hơn nữa trong phiên đó. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn có thể đặt lệnh mua để thực hiện ở giá cao hơn giá trần trong phiên giao dịch tiếp theo.

(Giá trần) = Giá tham chiếu x (100% + Biên độ dao động giá)

Giá sàn

Trái ngược với giá trần thì giá sàn là mức giá tối thiểu mà một công ty hay các nhân đầu tư được đặt lệnh mua / bán trong một phiên giao dịch. Giá sàn được thiết lập như một giới hạn dưới, không cho phép cổ phiếu hoặc tài sản giảm giá xuống dưới mức giá đó. Khi một tài sản đã đạt đến giá sàn thì các giao dịch mới sẽ không được thực hiện với giá thấp hơn nữa trong phiên giao dịch đó.

Giá sàn = Giá tham chiếu x (100% – Biên độ dao động giá)

Giá tham chiếu 

Giá tham chiếu là giá thanh toán cuối ngày ( giá đóng cửa)  của ngày giao dịch gần nhất trước đó. Đây là mức giá cơ sở cho việc tính giới hạn dao động giá chứng khoán trong ngày giao dịch hôm sau. Tức là dựa vào biên độ dao động của sàn giao dịch, ta có thể tính được giá trần (giá cao nhất) và giá sàn (giá thấp nhất) cho ngày giao dịch hôm đó. 

Bước giá 

Bước giá là mức chênh lệch tối thiểu giữa các lần trả giá liên tiếp trong một cuộc giao dịch. Nói cách khác, khi nhà đầu tư muốn trả giá cao hơn so với người trước, thì phải tăng giá lên ít nhất bằng mức bước giá đã quy định.

Bước giá thường được quy định bởi sàn giao dịch và các loại tài sản thường có mức bước giá khác nhau để đảm bảo tính minh bạch và ổn định trên thị trường.

Ví dụ: Tài sản A có bước giá là 0,02 đô la. Điều này có nghĩa là giá tài sản A có thể tăng từ 10,00 đô la lên các mức giá 10,02 đô la, 10,04 đô la, 10,06 đô la và tiếp tục như vậy.

Biên độ tỷ giá

Biên độ tỷ giá là quy định tiền tệ do chính phủ hoặc ngân hàng trung ương đặt ra nhằm xác định cụ thể mức giá sàn và giá trần và đồng tiền được thả nổi tự do ở giữa hai mức giá này, nhưng tại hai điểm giới hạn thì biến động thả nổi của giá sẽ bị dừng lại.

Hay nói một cách khác, thì biên độ tỷ giá là sự kết hợp giữa tỷ giá thả nổi và tỷ giá cố định. Một quốc gia sẽ cố định một vùng giá trị mà đồng tiền được thả nổi hay di chuyển trong đó và tại các điểm giới hạn thì tỷ giá được chuyển thành tỷ giá cố định. Khi đó có thể cho phép một số sự đánh giá lại, nhưng thường thì giá sẽ được bình ổn trở lại biên độ này.

Biên độ dao động giá đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh và giữ vững sự ổn định cho thị trường khỏi các biến động lớn. Trên đây là công thức tính và ý nghĩa của biên độ dao động giá, nếu nhà đầu tư có thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Gia Cát Lợi theo số hotline sau 0247.109.9247. Chúc nhà quý khách hàng thành công trong mọi giao dịch.